Nga Artur Nura
Qëllimi i këtyre takimeve ishte komunikimi dhe ndërgjegjësimi për historinë dhe kulturën e popullit arbëresh në Shqipëri dhe ato ishin pjesë e aktiviteteve të projektit të ndihmës gjuhësore të Rajonit të Molise, me iniciativë të Dr. Maria Tirabasso, si kuratore e seksionit të Pakicave Gjuhësore. Atje, patëm mundësinë të takoheshim dhe të kuptonim më shumë rreth punës së operatorëve të tavolinës së ndihmës gjuhësore: Filomena Occhionero Manes, Maria Giovanna Rocci, Maria Antonietta Mancini, Emiliana Pelilli, Maria De Rosa, Rossella De Rosa, Angela Carafa dhe Maria Rosaria D’Angelo. Nisma u zbatua nga Revista “Kamastra” me Fernanda Pugliese, Komuna MonteCilfone me Kryetarin Giorgio Manes dhe në bashkëpunim me Dr. Gioacchino Desiderio, studiues arbëresh.
Nga e premtja, më 9 janar, deri të dielën, më 11 janar, vizituam komunat e Ururit, Campomarino, Portocannone dhe Montecilfone, që u bënë një bazë mbështetëse për këtë nismë. Sportelet dygjuhësore, të cilat ofronin mundësinë për të trajtuar çështjet administrative në dy gjuhë, shqipe dhe italiane, kishin një vlerë të jashtëzakonshme për qytetarët e këtyre komunave. Gratë, shpesh të angazhuara në pozita administrative, ishin ato që prisnin qytetarët dhe u dorëzonin dokumentet e ndryshme – si aktet e lindjes, të familjes dhe të tjera – në dy gjuhë. Kjo mundësonte ruajtjen e lidhjes së fortë me identitetin kombëtar shqiptar, edhe pse jetonin në një mjedis ku gjuha italiane dominonte.
Në këto sportele, qytetarët jo vetëm që mund të merrnin shërbimet administrative në gjuhën e tyre amtare, por gjithashtu ndiqnin një formë administrate që pasqyronte një frymë të fortë lidhjeje midis traditës dhe modernitetit. Kjo mundësi e dyfishtë, që nuk ishte e zakonshme në shumë zona të tjera të Italisë, u bë një simbol i vitalitetit të komunitetit arbëresh, i cili vazhdon të ruajë dhe kultivojë gjuhën dhe kulturën e tij përmes brezave.
Për kryetarët e komunave, këto sportele dygjuhësore ishin një përpjekje e qëndrueshme për të ruajtur dhe forcuar rëndësinë e gjuhës shqipe në jetën administrative. Ata e kuptonin se ky ishte një hap i domosdoshëm për të siguruar që traditat dhe identiteti i komunitetit të ishin të pranishme edhe në sferën publike dhe administrative. Kryetarët e komunave angazhoheshin për të siguruar që këto sportele funksiononin pa ndërprerje, duke mundësuar një kalim të lehtë midis dy gjuhëve dhe kulturave, dhe kështu forcohej ndjenja e përkatësisë dhe solidaritetit midis qytetarëve dhe administratës.
Një moment tjetër kyç për këtë iniciativë ka qenë emisioni televiziv “Të Gjitha Rrugët të Çojnë në Romë” ne Abc News Albania që u realizua për këto katër komuna arbëreshe. Shfaqja e sporteleve dygjuhësore në ekran pati një feedback jashtëzakonisht pozitiv, duke nxjerrë në pah rëndësinë e kësaj nisme si një mjet për të ruajtur dhe promovuar gjuhën dhe kulturën arbëreshe. Ky emision i dha mundësinë më shumë njerëzve të kuptonin se si këto sportele, përmes shërbimit të ofruar në dy gjuhë, përfaqësonin një mbështetje konkrete dhe të drejtpërdrejtë për komunitetin arbëresh. Ajo jo vetëm që ofronte shërbime administrative, por gjithashtu mbante gjallë traditat e një komuniteti që kishte ruajtur identitetin e tij edhe përmes sfidave të shekujve.
Feedback-u nga qytetarët dhe telespektatorët ishte jashtëzakonisht pozitiv, duke treguar se ky lloj shërbimi jo vetëm që ka bërë më të lehta dhe më efikase procedurat administrative për komunitetin, por gjithashtu ka forcuar ndjenjën e krenarisë kombëtare dhe identitare. Shërbimi në dy gjuhë kishte një vlerë të jashtëzakonshme për ruajtjen e gjuhës shqipe antike, duke i mundësuar komunitetit të ndjehej i respektuar dhe i vlerësuar si një pjesë e pandashme e identitetit shqiptar, edhe pse jetonin larg Shqipërisë.
Në këtë kontekst, emisioni televiziv ka luajtur një rol të rëndësishëm, duke i dhënë një platformë më të gjerë kësaj iniciative dhe duke nxitur një debat të rëndësishëm për ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe gjuhësore. Ky feedback pozitiv ka nxitur edhe një angazhim më të madh nga ana e administratës lokale për të mbështetur dhe zhvilluar këtë nismë, me shpresën që ajo do të bëhej model edhe për komuna të tjera të ngjashme në rajon. Kështu, këto sportele dygjuhësore jo vetëm që përfaqësojnë një pasqyrë të jetës administrative të komunitetit arbëresh, por gjithashtu janë një simbol i forcës dhe vitalitetit të traditave të tij.
L’obiettivo di questi incontri era la comunicazione e la sensibilizzazione sulla storia e la cultura del popolo arbëreshë in Italia, ed essi facevano parte delle attività del progetto di assistenza linguistica della Regione Molise, promosso dalla Dr.ssa Maria Tirabasso come curatrice della sezione delle Minoranze Linguistiche. Lì, abbiamo avuto la possibilità di incontrare e comprendere meglio il lavoro degli operatori degli sportelli di assistenza linguistica: Filomena Occhionero Manes, Maria Giovanna Rocci, Maria Antonietta Mancini, Emiliana Pelilli, Maria De Rosa, Rossella De Rosa, Angela Carafa e Maria Rosaria D’Angelo. L’iniziativa è stata realizzata da “Rivista Kamastra” di Fernanda Pugliese, il Comune di Montecilfone con Sindaco Giorgio Manes e in collaborazione con il Dr. Gioacchino Desiderio, studioso arbëresh.
Da venerdì 9 gennaio a domenica 11 gennaio abbiamo visitato i comuni di Ururi, Campomarino, Portocannone e Montecilfone, che sono diventati una base di supporto per questa iniziativa. Gli sportelli bilingui, che offrivano la possibilità di trattare le questioni amministrative in due lingue, albanese e italiano, avevano un valore straordinario per i cittadini di queste comunità. Le donne, spesso impegnate in ruoli amministrativi, erano quelle che accoglievano i cittadini e consegnavano loro i vari documenti – come gli atti di nascita, di famiglia e altri – in entrambe le lingue. Ciò permetteva di mantenere un forte legame con l’identità nazionale albanese, nonostante si vivesse in un ambiente dove la lingua italiana dominava.
In questi sportelli, i cittadini non solo potevano ricevere i servizi amministrativi nella loro lingua madre, ma seguivano anche una forma di amministrazione che rifletteva un forte spirito di connessione tra tradizione e modernità. Questa doppia opportunità, che non era comune in molte altre zone d’Italia, è diventata un simbolo della vitalità della comunità arbëreshë, che continua a conservare e coltivare la sua lingua e cultura attraverso le generazioni.
Per i sindaci dei comuni, questi sportelli bilingui rappresentavano uno sforzo costante per preservare e rafforzare l’importanza della lingua albanese nella vita amministrativa. Comprendevano che questa fosse una tappa imprescindibile per garantire che le tradizioni e l’identità della comunità fossero presenti anche nella sfera pubblica e amministrativa. I sindaci erano impegnati a garantire che questi sportelli funzionassero senza interruzione, permettendo un passaggio agevole tra le due lingue e culture, rafforzando così il senso di appartenenza e solidarietà tra i cittadini e l’amministrazione.
Un altro momento cruciale per questa iniziativa è stato il programma televisivo “Tutte le Strade ti portano a Roma” di Abc News Albania dedicato a queste quattro comunità arbëreshë. La messa in onda degli sportelli bilingui ha ricevuto un feedback estremamente positivo, mettendo in evidenza l’importanza di questa iniziativa come strumento per preservare e promuovere la lingua e la cultura arbëreshë. Questo programma ha dato la possibilità a più persone di comprendere come questi sportelli, attraverso i servizi offerti in due lingue, rappresentassero un supporto concreto e diretto per la comunità arbëreshë. Non solo offrivano servizi amministrativi, ma mantenevano vive le tradizioni di una comunità che aveva preservato la propria identità anche attraverso le sfide dei secoli.
Il feedback da parte dei cittadini e degli spettatori è stato estremamente positivo, dimostrando che questo tipo di servizio non solo ha reso più facili ed efficienti le procedure amministrative per la comunità, ma ha anche rafforzato il senso di orgoglio nazionale e identitario. Il servizio bilingue aveva un valore straordinario per la conservazione della lingua albanese, consentendo alla comunità di sentirsi rispettata e valorizzata come una parte integrante dell’identità albanese, nonostante vivesse lontano dall’Albania.
In questo contesto, il programma televisivo ha svolto un ruolo importante, offrendo una piattaforma più ampia a questa iniziativa e stimolando un dibattito importante sulla conservazione del patrimonio culturale e linguistico. Questo feedback positivo ha anche stimolato un maggiore impegno da parte dell’amministrazione locale per sostenere e sviluppare questa iniziativa, con la speranza che diventasse un modello anche per altri comuni simili nella regione. Così, questi sportelli bilingui non solo rappresentano uno specchio della vita amministrativa della comunità arbëreshë, ma sono anche un simbolo della forza e della vitalità delle sue tradizioni.
