Mbrëmë falë ftesës së aktivistes së shquar për të drejtat e grave, Sevim Arbana – një emër që prej dekadash mishëron guximin, qëndresën dhe betejën për dinjitetin njerëzor – u mblodhëm për të dëgjuar një prej rrëfimeve më të forta që letërsia dhe realiteti shqiptar kanë sjellë së fundmi.
Në qendër ishte libri “Anatomia e një Vrasëseje” i autores së re e jashtëzakonshme Eva Caca. Që në prezantim ndjehej qartë se nuk ishte thjesht një ngjarje kulturore: ishte një akt ndërgjegjësimi. Ishte një thirrje e heshtur për drejtësi. Ishte një ballafaqim me plagët që shoqëria shpesh i mban të fshehura ndërsa viktimat paguajnë çmimin më të rëndë.
Të gjithë ata që e kanë lexuar – nga gazetarë, aktivistë, lexues të pasionuar, studiues të fenomenologjisë së dhunës gjinore dhe deri te njerëz të thjeshtë që ende e ndiejnë në shpirt peshën e emigracionit – thonë se stili i autores është përthithës. Origjinal. Të kap nga krahu dhe të fut në histori pa të lënë hapësirë për të marrë frymë lirshëm. Shumë e përshkruan si një zë letrar që nuk ka frikë të zbresë në labirintin e errësirës njerëzore, por duke e bërë këtë me një ndjeshmëri që të shkund deri në rrëqethje.
Por Eva Caca nuk është thjesht një rrëfyese e talentuar. Ajo është një grua që e ka prekur padrejtësinë me lëkurën e saj. Ajo është një njeri që është futur në sistemin e burgjeve greke si e pafajshme — e akuzuar për një krim që nuk e kishte kryer. Dhe pikërisht brenda atij ferri, atje ku shpesh drejtësia hesht, ajo takon një vrasëse: një grua e cila mbartte mbi vete një histori të tmerrshme incesti brenda familjes, një dhunë kaq të errët dhe të heshtur sa vetë krimi që pasoi ishte vetëm maja e një akulli tragjik.
Në këtë pikë, libri nuk është më thjesht letërsi: bëhet një pasqyrë e thellë sociale, një sfidë për ndërgjegjen tonë, një përplasje me pyetjet që shpesh i shmangim:
Si mund të burgoset një njeri i pafajshëm në shekullin XXI?
Si mundet që sistemi ligjor të kthehet në mjet dënimi për të pambrojturit?
Sa gra rrinë ende në hijen e historive të dhunës dhe incesteve që askush nuk i ka guxim t’i zbulojë?
Dhe sa shpesh emigranti – shqiptari që largohet për të kërkuar jetë – përfundon duke u gjykuar, paragjykuar, keqtrajtuar, thjesht sepse vjen nga “atje”?
Këto janë pyetjet që Sevim Arbana, me eksperiencën e saj të gjatë në terrenin e të drejtave të grave, i ka ngritur prej vitesh. Sot, ajo bëri pikërisht atë që di më mirë: na mblodhi rreth një historie që nuk duhet të heshtet. Na ftoi të dëgjojmë, të reflektojmë, të mos i largojmë sytë nga ajo që dhemb.
Dhe Eva, me zërin e saj të qetë dhe të prerë, tregoi fragmente të përjetimit të saj. Nuk pati dramacione të tepërta; drama ishte vetë jeta. Dhe sa më shumë e dëgjoje, aq më tepër kuptoje se sa shumë i detyrohemi atij zëri që guxon të thotë të vërtetën.
Libri është i rëndë, po. Por është i domosdoshëm.
Është një vepër që nuk synon të të argëtojë, por të të zgjojë. Dhe kjo është letërsia që mbetet.
Në fund, një pritje e madhe u ngjiz mes të pranishmëve: libri i rrëfimit personal të autores për eksperiencën e saj në burgjet greke. Ky libër – kur të dalë – nuk do të jetë vetëm jetëshkrim. Do të jetë një akt akuze. Një dokumentim i gjallë që i duhet shoqërisë, drejtësisë, opinionit publik.
Dhe, mbi të gjitha, do të jetë një thirrje që të mos e lejojmë më që padrejtësia të fshihet pas procedurave, paragjykimeve apo heshtjes.
Urime Eva Cacës për guximin e saj.
Urime Sevim Arbanës që vazhdon të jetë ndër zërat më koherentë dhe këmbëngulës për të drejtat e grave dhe dinjitetin njerëzor.
Dhe urime çdo lexuesi që ka forcën të përballet me të vërtetën.
Ky libër nuhet thjesht. Ky libër përjetohet.
